در ادامه داستان فناوری نور با استفاده از «دیودهای نورافشان» یا LED از نگاه مصرف کننده و کاربر عام در این بخش قصد داریم به روند تغییرات این تکنولوژی و تاثیر رنگ نور بر انسان بپردازیم.
مانند همه فناوریهای نوظهور در ابتدا به چگونگی تولید تجاری و بهینهسازی و توسعهی روشهای تولید پرداخته میشود ولی با گسترش و رشد و بلوغ آن تکنولوژی خاص، سرفصلهای دیگر مانند آثار، عواقب و پیامدهای منفی یا مثبت بر «انسان» و «محیط زیست» و چگونگی مواجهه با آن در مجامع علمی و عمومی اهمیت بیشتری مییابد.
در این مرحله است که در تولیدات صنایع روشنائی «تمایز» ، «امتیاز» و «برتری» یک محصول در میان تولیدکنندگان گوناگون مورد توجه قرار میگیرد و علاوه بر «قیمتها» و «افزایش بهرهوری نوری» و «عمر» محصولات، مشخصات کیفی دیگر بر انتخاب مصرفکنندگان تاثیر میگذارد.
در جهت آشنایی بیشتر خریداران محصولات روشنائی با نور و تاثیر «رنگ نور» بر انسان بصورت مجمل میتوان چنین عنوان نمود:
«نور» به بخش قابل رویت «امواج الکترومغناطیس» اطلاق میشود که طول موج آن در محدوده 380 تا 750 نانومتر و بسامد یا فرکانس آنها حدود 400 تا 790 تراهرتز قرار دارد، که از بنفش با 380 تا 450 نانومتر شروع و با آبی/ سبز/ زرد/ نارنجی و نهایتاً قرمز با طول موج 620 تا 750 نانومتر محدودهی بینائی انسان را تشکیل میدهند.
«رنگ نور» میتواند بر هورمونهای بدن انسان و تنظیم «چرخه خواب»، «سطح انرژی» و «خلق و خوی فرد» تاثیرات گوناگون داشته باشد:
الف- نور آبی (Blue Light): موجب سرکوب ترشح «ملاتونین» (هورمون خواب) و افزایش هوشیاری و تمرکز شده برای ساعات صبح و روز مفید ولی برای اوقات شب و هنگام خواب، زیانآور است. این طیف در لامپهای موسوم به «مهتابی» غلبه دارد.
ب- نور قرمز (Red Light): موجب تحریک هورمون ملاتونین و کمک به خواب راحت میگردد.
نورهای ترکیبی متشکل از طیفهای مختلف:
ج- نور سفید سرد (Cool White Light): مانند نور آبی موجب افزایش هوشیاری و کاهش ملاتونین شده، برای محیطهای کاری و آموزشی مناسب است.
د- نور سفید گرم (Warm white Light): با ثاثیر کمتر بر سرکوب ملاتونین نسبت به نور آبی به افزایش حس آرامش و ایجاد محیطی راحت برای استفاده در خانه، مخصوصاً عصرها مناسب است.
ه- نور سبز (Green Light): این رنگ نور با اثر ملایم بر کاهش هورمون ملاتونین انسان در مقایسه با نور آبی، ممکن است به ساعت زیستی بدن کمک نموده، برای کاهش تاثیرات منفی «نور آبی» موثر باشد.
و- نور زرد و نارنجی (Yellow & Orange Light)
این نورها با تاثیر کمتر بر هورمون ملاتونین به ایجاد حس آرامش و آمادهسازی بدن برای خواب جهت محیطهای شبانه مناسب است.
رنگ نور در محصولات لامپی و چراغها با شاخص «دمای رنگ» (color Temperature) و واحد «درجه کلوین» به مصرفکننده معرفی میشود، هر چه این عدد به 6000 کلوین نزدیک شود رنگ نور سردتر و طیف آبی و نوع مهتابی سوق یافته با کاهش و نزدیکی به 3000 درجهی کلوین به نوع آفتابی و گرمتر گرایش مییابد.
نوری با حدود 4000 درجهی کلوین بنام «طبیعی یا نچرال»، «یخی» و «سفید خنثی» نیز که اخیراً مورد توجه قرار گرفته است برای محیطهای کاری، اداری، فروشگاهها و همچنین آشپزخانه یا حمام مناسب میباشد.
جالب است بدانید انتخاب رنگ نور از آفتابی تا مهتابی در مناطق مختلف کشور و همچنین سراسر جهان، متناسب با آب و هوای منطقه و کشورها و فرهنگهای زیستی آنان تغییر مییابد. چنانچه در کشورهای اروپائی و عمدتاً ابری، گرایش مردم به نورهای گرمِ «آفتابی» و در مناطقی با اقلیم استوائی و آسمان شبهای پر ستاره با نور «مهتابی» است.
در ادامهی این مقالات به خصوصیات کیفی لامپهای شرکتهای معتبر و پیشتاز جهانی مانند فیلیپس و نشان (EyeComfort) که با ارائه مشخصات نوری مناسبتر برای سیستم بینائی و عصبی انسان طراحی و ساخته شده است، آشنا خواهیم شد.